Το ανδρικό αναπαραγωγικό σύστημα λειτουργεί με παρόμοιο τρόπο με το αναπαραγωγικό σύστημα της γυναίκας. Αυτό σημαίνει ότι η έκκριση συγκεκριμένων ορμονών από την ανδρική υπόφυση ελέγχει τη λειτουργία των όρχεων όσον αφορά την παραγωγή σπέρματος. Η κύρια ορμόνη που παράγεται από τους όρχεις είναι η τεστοστερόνη. Τα χαμηλά επίπεδα τεστοστερόνης μπορεί να οδηγήσουν σε απώλεια της λίμπιντο και γενικά σε σεξουαλική δυσλειτουργία. Γενικά, η μέτρηση των ορμονών στο αίμα ενός άνδρα συνιστάται όταν τα σπερμοδιαγράμματα δείχνουν χαμηλό αριθμό σπερματοζωαρίων, χαμηλή κίνηση αυτών, ή όταν γενικά υπάρχει σεξουαλική δυσλειτουργία.
Όταν το σπερμοδιάγραμμα είναι παθολογικό
Εάν το σπερμοδιάγραμμα είναι παθολογικό, τότε ο ορμονικός έλεγχος του άνδρα μπορεί να μας διαγνώσει εάν υπάρχει επαρκής παραγωγή σπέρματος στους όρχεις και αν ο λόγος για τη σοβαρή ολιγοσπερμία ή για την ενδεχόμενη αζωοσπερμία είναι η απόφραξη των σπερματικών σωληναρίων που μεταφέρουν το σπέρμα από τους όρχεις στην ουρήθρα ή όχι (αποφρακτική ή μη αποφρακτική ολιγοσπερμία/αζωοσπερμία). Η γνώση αυτή είναι εξαιρετικά σημαντική, καθώς μερικές φορές μπορεί να χρειαστεί να ανακτήσουμε σπερματοζωάρια από τους όρχεις και τα φυσιολογικά ορμονικά αποτελέσματα θα μας καθησυχάσουν ότι θα επιτευχθεί τελικά η εύρεσή τους κατά τη βιοψία όρχεως. Οι κύριες ορμόνες που ελέγχονται στον άνδρα είναι η FSH (θυλακιοτρόπος ορμόνη) και η LH (ωχρινοτρόπος ορμόνη). Εάν τα επίπεδα αυτών των ορμονών είναι ασυνήθιστα υψηλά, τότε υπάρχει μεγάλος κίνδυνος να μην παράγονται σπερματοζωάρια από τους όρχεις και η ανάκτηση σπέρματος μπορεί να είναι ανεπιτυχής. Επιπλέον, σε ορισμένες περιπτώσεις υπάρχει ανεπαρκής έκκριση FSH ή και LH από τον εγκέφαλο, οδηγώντας σε εξαιρετικά χαμηλό αριθμό σπερματοζωαρίων ή σε μη φυσιολογική παραγωγή σπέρματος. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η μέτρηση αυτών των ορμονών καθώς και η χορήγηση των αντίστοιχων ορμονών εξωγενώς αποκαθιστά τη λειτουργία των όρχεων, επιλύοντας ουσιαστικά το πρόβλημα της σπερματογένεσης.
Ο ρόλος των υπόλοιπων αδένων
Η λειτουργία του ανδρικού αναπαραγωγικού συστήματος είναι πολύπλοκη και οι ορμονικές ανωμαλίες σε άλλους αδένες, όπως ο θυρεοειδής για παράδειγμα, θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε ελαττωματική παραγωγή σπέρματος. Είναι, επομένως, ζωτικής σημασίας η σύσταση και η διεξαγωγή κατάλληλων ορμονικών εξετάσεων κατά τη διερεύνηση και την αξιολόγηση της ανδρικής υπογονιμότητας.