Τι είναι η δυσμηνόρροια
Δυσμηνόρροια ονομάζεται ο πόνος που συνοδεύει την έμμηνο ρύση. Είναι η συχνότερη διαταραχή της περιόδου: περισσότερες από τις μισές γυναίκες που έχουν έμμηνο ρύση εμφανίζουν πόνο για μία έως δύο ημέρες κάθε μήνα. Ο πόνος περιγράφεται συνήθως ως κράμπα στο κάτω μέρος της κοιλιάς και μπορεί να αντανακλά στη μέση ή στους μηρούς.
Πρωτοπαθής και δευτεροπαθής δυσμηνόρροια
Η διάκριση αυτή είναι που καθορίζει τη διερεύνηση και τη θεραπεία.
- Πρωτοπαθής δυσμηνόρροια: ο πόνος οφείλεται στην ίδια την περίοδο και όχι σε κάποια πάθηση. Προκαλείται από τις προσταγλανδίνες, ουσίες που παράγονται στο ενδομήτριο και προκαλούν συσπάσεις της μήτρας. Ξεκινά συνήθως λίγο μετά τις πρώτες περιόδους της εφηβείας, εμφανίζεται λίγο πριν ή με την έναρξη της ρύσης και υποχωρεί μέσα στις πρώτες ημέρες. Σε πολλές γυναίκες μειώνεται με την ηλικία και μετά από τοκετό.
- Δευτεροπαθής δυσμηνόρροια: ο πόνος οφείλεται σε υποκείμενη πάθηση του αναπαραγωγικού συστήματος. Εμφανίζεται συχνά αργότερα στη ζωή, ξεκινά μερικές ημέρες πριν από την περίοδο, επιδεινώνεται όσο αυτή εξελίσσεται και μπορεί να μην υποχωρεί με το τέλος της. Χαρακτηριστικά, τείνει να χειροτερεύει με τον χρόνο αντί να βελτιώνεται.
Ποιες παθήσεις προκαλούν δευτεροπαθή δυσμηνόρροια
- Ενδομητρίωση: ιστός όμοιος με το ενδομήτριο αναπτύσσεται εκτός μήτρας και αιμορραγεί στον ρυθμό των ορμονικών μεταβολών, προκαλώντας πόνο και συμφύσεις.
- Αδενομύωση: ιστός του ενδομητρίου αναπτύσσεται μέσα στο μυϊκό τοίχωμα της μήτρας.
- Ινομυώματα, ιδίως όσα βρίσκονται μέσα στο τοίχωμα της μήτρας.
- Φλεγμονή της πυέλου και συμφύσεις μετά από λοίμωξη ή χειρουργείο.
- Στένωση του τραχήλου ή συγγενείς ανωμαλίες της μήτρας.
Πώς διερευνάται
Η διερεύνηση ξεκινά από το ιστορικό: πότε ξεκίνησε ο πόνος, πού εντοπίζεται, πώς συσχετίζεται χρονικά με την περίοδο, πόσο επηρεάζει την καθημερινότητά σας. Ακολουθεί γυναικολογική εξέταση και υπερηχογράφημα. Όταν τα ευρήματα το υποδεικνύουν, μπορεί να χρειαστεί λαπαροσκόπηση, η οποία επιτρέπει την άμεση επισκόπηση της πυέλου και, στην ίδια επέμβαση, την αντιμετώπιση ευρημάτων όπως η ενδομητρίωση.
Πώς αντιμετωπίζεται
Η πρωτοπαθής δυσμηνόρροια ανταποκρίνεται συνήθως στα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα, τα οποία δρουν ακριβώς στις προσταγλανδίνες. Είναι πιο αποτελεσματικά όταν λαμβάνονται με τα πρώτα σημάδια του πόνου και όχι αφού αυτός εγκατασταθεί. Δεν είναι κατάλληλα για όλες τις γυναίκες, γι' αυτό η χορήγησή τους πρέπει να συζητηθεί με τον ιατρό σας.
Οι ορμονικές μέθοδοι αντισύλληψης, όπως τα αντισυλληπτικά δισκία, το διαδερμικό έμπλαστρο, ο κολπικός δακτύλιος, το υποδόριο εμφύτευμα και το ορμονικό ενδομήτριο σπιράλ, μειώνουν επίσης τον πόνο και αποτελούν καλή επιλογή όταν επιθυμείτε ταυτόχρονα αντισύλληψη.
Βοηθούν επιπλέον η τακτική σωματική άσκηση, ο επαρκής ύπνος, οι τεχνικές χαλάρωσης και η τοπική εφαρμογή θερμότητας. Όταν ο πόνος δεν υποχωρεί με φαρμακευτική αγωγή, η θεραπεία στρέφεται στην αιτία: αφαίρεση εστιών ενδομητρίωσης ή ινομυωμάτων, και σε σοβαρές περιπτώσεις που δεν ανταποκρίθηκαν σε τίποτε άλλο, υστερεκτομή ως έσχατη λύση.
Πότε να απευθυνθείτε στον ιατρό
Ο πόνος της περιόδου δεν είναι κάτι που πρέπει απλώς να αντέχετε. Κλείστε ραντεβού εάν ο πόνος σας εμποδίζει να πάτε στη δουλειά ή στο σχολείο, εάν επιδεινώνεται με τον χρόνο, εάν ξεκίνησε ή άλλαξε χαρακτήρα μετά τα 25, εάν δεν ανακουφίζεται με τα κοινά παυσίπονα, ή εάν συνοδεύεται από πόνο στη σεξουαλική επαφή, δυσκολία στη σύλληψη ή βαριά αιμορραγία.