Τα τελευταία 30 χρόνια, η μέση ηλικία των γυναικών στην Ελλάδα που φέρνουν στον κόσμο το πρώτο τους παιδί αυξάνεται σταθερά. Το 2021 η μέση ηλικία ανήλθε στα 31 έτη και περισσότερο από το 36% των μωρών που γεννήθηκαν το 2022 ήταν από μητέρες άνω των 35 ετών.
Η κατάψυξη ωαρίων είναι μια μέθοδος που βοηθά τις γυναίκες να διατηρήσουν τη γονιμότητά τους και να επιτύχουν εγκυμοσύνη στο μέλλον. Η θεραπεία αυτή έχει καταστεί εφικτή χάρη στις νέες τεχνικές που αναπτύχθηκαν στον τομέα της κρυοσυντήρησης ιστών. Τα μη γονιμοποιημένα ωάρια μπορούν να κρυοσυντηρηθούν και να αποθηκευτούν με ασφάλεια, ώστε να διασφαλίσουμε ότι τα ποσοστά επιτυχίας παραμένουν ανεπηρέαστα από τον χρόνο. Τα κατεψυγμένα ωάρια μπορούν να αποψυχθούν στο μέλλον, να γονιμοποιηθούν με σπέρμα σε εργαστηριακό περιβάλλον και να εμφυτευτούν στη μήτρα μόλις δημιουργηθούν έμβρυα. Σήμερα, η υαλοποίηση προσφέρει ποσοστά επιβίωσης μετά την απόψυξη μέχρι και 85%.
Ποιοι λόγοι οδηγούν τις γυναίκες σε κρυοσυντήρηση ωαρίων
- Η κρυοσυντήρηση σού επιτρέπει να κάνεις επιλογές που αντανακλούν τις πραγματικές σου επιθυμίες και να ζήσεις μια ζωή που είναι αληθινά δική σου. Μπορεί να μη νιώθεις έτοιμη ακόμα, επειδή θες να ακολουθήσεις τις σπουδές σου ή να έχεις άλλες προτεραιότητες αυτή τη στιγμή.
- Θεραπείες που επηρεάζουν τη γονιμότητα: τα άτομα που πρέπει να υποβληθούν σε θεραπείες που επηρεάζουν τη γονιμότητα, όπως η χημειοθεραπεία, μπορεί να θέλουν να καταψύξουν τα ωάριά τους πριν από τη θεραπεία.
- Μερικές γυναίκες έχουν αυξημένο κίνδυνο πρόωρης ωοθηκικής ανεπάρκειας και πρόωρης εμμηνόπαυσης.
Πώς η ηλικία επηρεάζει τη γονιμότητα των γυναικών
Ωοθηκικό απόθεμα
Κάθε γυναίκα γεννιέται με έναν συγκεκριμένο και μοναδικό αριθμό ωαρίων, έτοιμα να ωριμάσουν και να απελευθερωθούν κατά τη διάρκεια της ζωής της. Αυτός ο αριθμός αποτελεί το απόθεμα των ωοθηκών.
Αριθμός ωαρίων
Μία γυναίκα γεννιέται με 1 έως 2 εκατομμύρια ωάρια κατά μέσο όρο και μέχρι την ηλικία των 30 ετών ο αριθμός αυτός μπορεί να μειωθεί κατά τουλάχιστον 90%. Μέχρι τη στιγμή που θα φτάσει στην ηλικία των 40 ετών, μπορεί να έχει δέκα φορές λιγότερα ωάρια στις ωοθήκες της από ό,τι όταν ήταν 25 ετών. Αλλά μην ανησυχείτε: κάθε γυναίκα είναι μοναδική και έτσι και το απόθεμα των ωαρίων της. Μπορεί να έχετε περισσότερα ή λιγότερα ωάρια από μια άλλη γυναίκα της ίδιας ηλικίας.
Ποιότητα ωαρίων και πιθανότητα εγκυμοσύνης
Η ποιότητα των ωαρίων είναι εξίσου σημαντική. Μετά τα 35, η ποιότητα αρχίζει να μειώνεται, οδηγώντας σε αυξημένο κίνδυνο υπογονιμότητας και χρωμοσωμικών προβλημάτων στα έμβρυα. Αυτό είναι κάτι που θα ήταν καλό να σκεφτείτε αν σχεδιάζετε να κάνετε τη δική σας οικογένεια ή ακόμα και να μεγαλώσετε αυτή που ήδη έχετε. Θα πρέπει να θυμάστε ότι η χρήση ωαρίων που κρυοσυντηρήθηκαν σε μικρή ηλικία παρουσιάζει εξαιρετικά μικρό κίνδυνο εμφάνισης χρωμοσωμικών ανωμαλιών στα έμβρυα, σε σχέση με σύλληψη σε μεγαλύτερη αναπαραγωγική ηλικία.
Η διαδικασία της κατάψυξης ωαρίων
Μολονότι μια γυναίκα μπορεί να καταψύξει τα ωάριά της σε οποιαδήποτε ηλικία, γενικά η κατάψυξη ωαρίων προτείνεται να γίνεται σε ηλικία έως 38 ετών, ανάλογα με τις ιδιαιτερότητες κάθε γυναίκας, όπως το απόθεμα των ωοθηκών. Σίγουρα, όσο νωρίτερα τόσο το καλύτερο. Η διαδικασία αποτελείται από τρία στάδια.
- Διέγερση των ωοθηκών με ενέσιμη φαρμακευτική αγωγή, για την παραγωγή αρκετών ωαρίων καλής ποιότητας.
- Ωοληψία.
- Προετοιμασία των ωαρίων και κρυοσυντήρησή τους με τη μέθοδο της υαλοποίησης (vitrification).
Χιλιάδες υγιή παιδιά έχουν γεννηθεί παγκοσμίως μετά από κρυοσυντήρηση ωαρίων. Οι έρευνες μέχρι σήμερα δείχνουν ότι δεν παρατηρούνται διαφορές ως προς την υγεία τους σε σχέση με τα παιδιά που έχουν γεννηθεί από τις συμβατικές μεθόδους εξωσωματικής ή μικρογονιμοποίησης.
Πρόσφατα, με τον νέο νόμο Ν. 4958/2022, οι γυναίκες που βρίσκονται σε γάμο ή συμβίωση δεν χρειάζονται τη συναίνεση του συζύγου ή συντρόφου τους για την κρυοσυντήρηση των ωαρίων τους, κάτι που απαιτούσε ο προηγούμενος νόμος του 2005. Ο παλιός νόμος, σε περίπτωση λύσης του γάμου, προέβλεπε την καταστροφή του γεννητικού υλικού που είχε συγκεντρώσει μια γυναίκα εντός γάμου. Με τον καινούριο νόμο επιτρέπεται η χρήση γεννητικού υλικού μετά από διαζύγιο. Οι γυναίκες μπορούν πλέον να διατηρήσουν τα ωάριά τους κατεψυγμένα, χωρίς ορισμένη και συγκεκριμένη διάρκεια, όσο εκείνες επιθυμούν, με τη μοναδική υποχρέωση να τα χρησιμοποιήσουν έως το 54ο έτος της ηλικίας τους.
Συχνές ερωτήσεις για την κατάψυξη ωαρίων
Πόσα ωάρια χρειάζεται να καταψύξει μια γυναίκα;
Συνήθως απαιτείται να καταψυχθούν τουλάχιστον 10 ωάρια. Οι περισσότερες γυναίκες κάτω των 35 μπορούν να παράγουν 10 ωάρια κατά τη διάρκεια ενός κύκλου διέγερσης των ωοθηκών. Οι γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας μπορεί να χρειαστούν περισσότερους κύκλους διέγερσης, έτσι ώστε να καταφέρουν να συλλέξουν έναν ικανό αριθμό ωαρίων. Γενικά, όσο μεγαλύτερη η ηλικία μιας γυναίκας τόσο μεγαλύτερος ο αριθμός των ωαρίων που απαιτείται για βελτίωση της αποτελεσματικότητας.
Για πόσα χρόνια μπορούν να παραμείνουν τα ωάρια στην τράπεζα κατάψυξης;
Η ισχύουσα νομοθεσία προβλέπει αρχικά την κατάψυξη για 5 έτη, με δικαίωμα διαδοχικών πενταετών παρατάσεων, χωρίς ανώτατο όριο του χρόνου παράτασης.
Ποια είναι η καλύτερη ηλικία για την κατάψυξη ωαρίων;
Η γονιμότητα αρχίζει να μειώνεται από την ηλικία των τριάντα ετών και μειώνεται σημαντικά μετά την ηλικία των σαράντα ετών. Ως εκ τούτου, η βέλτιστη ηλικία για να καταψύξετε τα ωάριά σας είναι στα τέλη των είκοσί σας. Ωστόσο, η κατάψυξη ωαρίων στα τριάντα έως τριάντα πέντε είναι επίσης αρκετά συνηθισμένη.
Πόσο ασφαλής είναι σαν διαδικασία η κατάψυξη ωαρίων;
Η διαδικασία είναι εξαιρετικά ασφαλής. Σε ορισμένες γυναίκες μπορεί να εμφανιστούν ήπιες παρενέργειες από τα φάρμακα διέγερσης των ωοθηκών, όπως φούσκωμα ή δυσφορία στην κοιλιακή χώρα για λίγες ημέρες. Τα σύγχρονα πρωτόκολλα διέγερσης των ωοθηκών έχουν ουσιαστικά εκμηδενίσει τον κίνδυνο επιπλοκών. Θα σας ενημερώσουμε για τα συμπτώματα, ούτως ώστε, εφόσον χρειαστεί, να επικοινωνήσετε με τον ιατρό σας για περαιτέρω οδηγίες.
Ποιο είναι το ποσοστό επιτυχίας μετά την απόψυξη των ωαρίων;
Όσο νεότερη είναι η γυναίκα όταν καταψύξει τα ωάριά της, τόσο καλύτερη είναι η ποιότητά τους και άρα τόσο μεγαλύτερες είναι οι πιθανότητες για εγκυμοσύνη όταν αποψυχθούν. Σε μεγάλες μελέτες που έγιναν στις ΗΠΑ, στο Ηνωμένο Βασίλειο και στην Ισπανία, και συμπεριλαμβάνουν χιλιάδες περιστατικά υγιών γυναικών και δοτριών, η επιβίωση ήταν πάνω από 85% και οι κυήσεις ανά εμβρυομεταφορά κυμαίνονται από 45 έως 53%.