Η εξωσωματική γονιμοποίηση (IVF, In Vitro Fertilization) είναι η πιο συνηθισμένη μέθοδος ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής. Όπως το λέει και η λέξη, είναι η γονιμοποίηση έξω από το σώμα: αντί δηλαδή η γονιμοποίηση του ωαρίου από το σπερματοζωάριο να γίνει στη σάλπιγγα της γυναίκας, γίνεται στο ειδικό εμβρυολογικό εργαστήριο.
Η εξωσωματική γονιμοποίηση περιλαμβάνει τα εξής βασικά στάδια.
- Πρόκληση και παρακολούθηση της ωοθηκικής διέγερσης.
- Egg collection.
- Λήψη σπέρματος.
- Γονιμοποίηση, κλασική εξωσωματική γονιμοποίηση ή μικρογονιμοποίηση (ICSI).
- Έλεγχος γονιμοποίησης και εμβρυϊκή ανάπτυξη.
- Εμβρυομεταφορά.
Διέγερση των ωοθηκών
Ωοθηκική διέγερση είναι η τεχνητή διέγερση των ωοθηκών με φάρμακα, με σκοπό τη δημιουργία περισσοτέρων του ενός ώριμων ωαρίων για γονιμοποίηση, καλλιέργεια και εμβρυομεταφορά. Δεδομένου ότι φυσιολογικά το γυναικείο σώμα αναπτύσσει και ελευθερώνει μόνο ένα ώριμο ωάριο κάθε μήνα, η ανάπτυξη περισσότερων ωοθυλακίων είναι δυνατή μόνο μετά από τη χρήση εξωγενώς χορηγούμενων σκευασμάτων (ορμονών), που προκαλούν ελεγχόμενη υπερδιέγερση των ωοθηκών και άρα ανάπτυξη πολλών ωοθυλακίων.
Κλασική εξωσωματική γονιμοποίηση
Στις περιπτώσεις που μετά την προετοιμασία του σπέρματος οι παράμετροί του (συγκέντρωση, κινητικότητα, μορφολογία) βρίσκονται σε φυσιολογικά επίπεδα, ο εμβρυολόγος, μερικές ώρες μετά την ωοληψία, τοποθετεί συγκεκριμένο αριθμό ενεργοποιημένων σπερματοζωαρίων σε κάθε τρυβλίο καλλιέργειας που περιέχει τα ωάρια, μέσα στο ειδικό θρεπτικό καλλιεργητικό υλικό.
Στην κλασική εξωσωματική γονιμοποίηση δεν πραγματοποιείται άλλη παρέμβαση. Τα σπερματοζωάρια έρχονται σε επαφή με το ωάριο μόνα τους και ένα από αυτά διεισδύει μέσα του και το γονιμοποιεί.
Μικρογονιμοποίηση ωαρίων (ICSI)
Στις περιπτώσεις σοβαρών προβλημάτων στο σπέρμα (ολιγοσπερμία, ασθενοσπερμία, τερατοσπερμία, αζωοσπερμία) ή σε περιπτώσεις προηγούμενης μη γονιμοποίησης ή φτωχής γονιμοποίησης των ωαρίων με την κλασική εξωσωματική γονιμοποίηση, εφαρμόζεται η λεγόμενη μικρογονιμοποίηση (ICSI, Intra Cytoplasmic Sperm Injection). Κατά τη μικρογονιμοποίηση ο εμβρυολόγος, με τη βοήθεια ειδικού εξοπλισμού, τοποθετεί το σπερματοζωάριο μέσα στο ωάριο για να γίνει η γονιμοποίηση. Χρειάζεται μόνο ένα κινητό σπερματοζωάριο ανά ώριμο ωάριο.